Xitoydan Oʻzbekistonga narkotik, qurol, portlovchi moddalar, kontrafakt, dron, ruxsatsiz radio uskunalar, tirik oʻsimlik va hayvon, pul va zargarlik olib kelib boʻlmaydi — bu 9 guruh qonun bilan taqiqlangan. Yana 4 guruh (litiy batareya, magnit, suyuqlik, aerozol) samolyotga olinmaydi va faqat avto orqali yuradi, 5 guruh (kosmetika, bolalar tovarlari, elektr uskunalar, oziq-ovqat, dori) sertifikat yoki ruxsatnoma talab qiladi. Quyida toʻliq jadval, har bir cheklovning asosi va tovar baribir yuborilsa nima boʻlishi.
Nega roʻyxat uchta guruhga boʻlinadi?
Cheklovlar uchta manbadan keladi va ularni aralashtirmaslik kerak:
- Oʻzbekiston qonunlari — Bojxona kodeksi, Jinoyat kodeksi, Vazirlar Mahkamasi qarorlari. Bu taqiqlar transport turiga bogʻliq emas: tovar avto bilan ham, avia bilan ham chegaradan oʻtmaydi.
- Tashuvchi qoidalari — samolyot uchun IATA xavfli yuklar reglamenti (DGR), fura uchun yoʻl tashuvi qoidalari. Shu sababli bir tovar aviaga olinmaydi, avtoga olinadi.
- GSR Logistics ombori qoidalari — Ivu, Guanchjou va Qashqardagi qabul punktlarida tovar qabul qilinayotganda tekshiriladigan roʻyxat. U qonun va tashuvchi talablarining yigʻindisi: biz qabul qilmaydigan tovar bitta quti sababli 100 mijozning furasini kechiktirishi mumkin.
Har guruh uchun alohida jadval quyida.
Umuman taqiqlangan: qonun bilan olib kirib boʻlmaydigan tovarlar
| Tovar guruhi | Asos | Eslatma |
|---|---|---|
| Narkotik va psixotrop moddalar, prekursorlar | Jinoyat kodeksi, Bojxona kodeksi | Har qanday miqdorda, har qanday transportda |
| Qurol, oʻq-dori, qurol qismlari, pnevmatik va travmatik qurol, sovuq qurol, elektroshoker | Bojxona kodeksi, «Qurol toʻgʻrisida»gi qonun | Oʻyinchoq nusxalari ham chegarada savol tugʻdiradi |
| Portlovchi va yonuvchi moddalar, pirotexnika, gaz balonlari | Bojxona kodeksi, IATA DGR | Yoʻl tashuvida ham qabul qilinmaydi |
| Kontrafakt — brend belgisi tushirilgan nusxalar | Bojxona kodeksi, IM reyestri | Musodara; bitta quti butun yukni ushlab turadi |
| Dronlar va uchuvchisiz apparatlar | JK 244-4-moddasi, 2015-yildan taqiq | Jismoniy shaxslarga taqiq; ruxsat faqat yuridik shaxslarga; 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish |
| Radio va yuqori chastotali uskunalar ruxsatsiz — ratsiya, uzatgich, koʻpgina routerlar, signal repiterlari | VM 801-son qarori (2020-yil 22-dekabr) | Elektromagnit moslik markazi ruxsatnomasi «Yagona darcha» orqali 5–7 ish kunida, bepul — ruxsat qoʻlda boʻlsa qabul qilamiz |
| Dori — shaxsiy meʼyordan ortiq yoki roʻyxatdan oʻtmagan | VM 191-son qarori | Shaxsiy: 10 nomgacha, har biridan 5 qadoqgacha; tijorat — davlat roʻyxati va SSV ruxsati bilan |
| Tirik oʻsimlik, urugʻ, koʻchat, tirik hayvon, tez buziladigan mahsulot | Karantin va veterinariya qoidalari, ombor qoidalari | Karantin ruxsati yukdan kamida 30 kun oldin; yigʻma yukda umuman qabul qilmaymiz |
| Pul, qimmatbaho metall va toshlar, zargarlik, antiqa buyumlar, toʻlov vositalari, qimmatli qogʻozlar, hujjatlar | Bojxona kodeksi, ombor qoidalari | Tijorat zargarligi — Investitsiya va savdo vazirligi ruxsati bilan alohida yoʻl |
| Ekstremistik, pornografik materiallar, Qizil kitob turlari, lazer pointerlar, sigaret va veyp, alkogol | Bojxona kodeksi, aksiz va markirovka qoidalari | Yigʻma yukda qabul qilinmaydi |
IM reyestri — bojxonaning intellektual mulk obyektlari reyestri: brend egasi oʻz belgisini roʻyxatga kiritgan boʻlsa, nusxalar chegarada ushlanadi.
Bu roʻyxatdagi tovar Xitoydagi qabul punktiga kelsa, u qabul qilinmaydi va sotuvchiga qaytariladi. Chegarada topilsa — musodara va javobgarlik yuk egasiga.
Faqat avto orqali: samolyot olmaydigan tovarlar
Avia kargo IATA xavfli yuklar reglamenti boʻyicha ishlaydi. Litiy batareya (UN3480, UN3481) va magnitlangan materiallar (UN2807) — 9-sinf xavfli yuk: ular faqat maxsus deklaratsiya va sinov hujjatlari bilan uchadi, yigʻma yukda esa bunday hujjat boʻlmaydi. Shu sababli quyidagilar faqat fura bilan, taxminan 15–25 kunda yuradi:
| Tovar | Nega aviaga olinmaydi | Avto shartlari |
|---|---|---|
| Litiy batareya, power bank, batareyali qurilmalar (telefon, noutbuk, smart-soat, elektr skuter, simsiz naushnik) | IATA DGR, 9-sinf xavfli yuk | Zavod qadoqi, klemmalari yopilgan; qoʻshimcha toʻlov boʻlishi mumkin |
| Magnit va magnitli buyumlar — dinamik, magnitli oʻyinchoq, magnitli ushlagich | Magnit maydon samolyot asboblariga taʼsir qiladi | Ekranlangan qadoq |
| Suyuqlik — atir, suyuq kosmetika, lak, boʻyoq, yogʻ, siyoh | Oqish va yonish xavfi | Germetik qadoq, alohida quti |
| Aerozol, gaz balonchalari, zajigalka, sprey | Bosim ostidagi idish | Miqdor cheklangan, qadoq talabi |
| Dori va tibbiy asboblar (shaxsiy meʼyorda) | Avia tashuvchi cheklovi | Faqat meʼyor ichida |
Amaliy xulosa: elektronikada batareya bormi — avval tekshiring. Naushnik, smart-soat, tarozi, bolalar oʻyinchoqlari koʻpincha ichida litiy batareya bilan keladi. Bunday partiya avia reysiga yuborilsa, skanerda aniqlanib butun yuk qaytariladi — Avia kargo va Avto kargo shartlari sahifalarida.
Ruxsatnoma yoki sertifikat kerak: cheklangan tovarlar
Bu tovarlar taqiqlanmagan, lekin tijorat partiyasi sifatida olib kirish uchun hujjat kerak. Hujjat chiqarilish deklaratsiyasidan oldin tayyor boʻlishi shart — aks holda yuk Toshkent bojxona omborida turadi.
| Tovar guruhi | Qaysi hujjat va kim beradi | Eslatma |
|---|---|---|
| Kosmetika va parfyumeriya | SES xulosasi, muvofiqlik hujjati (Oʻzstandart), oʻzbekcha yorliq | Boj 30% (kosmetika kamida 0,5 $/kg, atir 2,5 $/kg); birinchi marta olib kirilganda qoʻshimcha ruxsat |
| Bolalar tovarlari va oʻyinchoqlar | Muvofiqlik sertifikati yoki deklaratsiya (Oʻzstandart), SES xulosasi | Boj 10%; yorliq lotin yozuvida oʻzbek tilida |
| Elektr uskunalari va maishiy texnika | Muvofiqlik sertifikati yoki deklaratsiya (Oʻzstandart; VM 554-son qarori, 2025-yil 2-sentabr — roʻyxat qisqargan) | Maishiy texnikaga «Asl belgisi» markirovkasi; telefonlar IMEI roʻyxati |
| Oziq-ovqat, ichimlik, BAD | SES xulosasi, davlat roʻyxati, karantin yoki veterinariya sertifikati, oʻzbekcha yorliq | Yigʻma yukda faqat quruq, uzoq saqlanadigan mahsulot va faqat hujjat bilan |
| Dori va tibbiy buyumlar (tijorat) | Davlat roʻyxati, SSV ruxsati | Hujjatsiz partiya qabul qilinmaydi |
| Radio va simsiz uskunalar | EMM markazi ruxsatnomasi, «Yagona darcha» orqali | Ruxsat 5–7 ish kuni, bepul; ruxsat bilan olib kiramiz |
Oʻzbek tilidagi yorliq talabi Prezidentning PF-140-son farmoni bilan 2024-yil 1-yanvardan kuchga kirgan: sertifikat yoki SES talab qiladigan isteʼmol tovari lotin yozuvidagi oʻzbekcha markirovkasiz hujjat ololmaydi. Yorliq Xitoyda, ishlab chiqarish paytida yopishtirilsa arzon; Toshkentda qayta yorliqlash — qoʻshimcha xarajat va vaqt. Sertifikat va SES kerakligi TN VED kodiga bogʻliq — Bojxona rasmiylashtiruvi xizmati kodni aniqlab, hujjatlarni oldindan tayyorlaydi.
Jismoniy shaxslar uchun qanday cheklovlar bor?
Tijorat partiyasi boʻlmasa ham, jismoniy shaxsga meʼyorlar amal qiladi (VM 244-son qarori, 2025-yil 1-maydan):
- Xalqaro kuryerlik joʻnatmalari — oyiga 200 $ gacha boj olinmaydi, bitta PINFL boʻyicha barcha buyurtmalar jamlanadi; ortigʻiga 30% (kamida 3 $/kg), 2027-yil 1-yanvardan 20% (kamida 2 $/kg).
- Maishiy texnika (muzlatgich, konditsioner, kir yuvish mashinasi, televizor, noutbuk, planshet, telefon) — oyiga 1 dona; telefon — 2 dona, «qizil yoʻlak» deklaratsiyasi va IMEI roʻyxati.
- Dori — 10 nomgacha, har biridan 5 qadoq; BAD, tamaki va atirga 2025-yil 20-iyuldan miqdor cheklovlari.
- Bir xil tovardan koʻp miqdorda yoki takroriy buyurtma — bojxona uni tijorat partiyasi deb hisoblaydi va toʻliq rasmiylashtiruv talab qiladi.
Raqamlar va hujjatlar — 2026-yil bojxona toʻlovlari qoʻllanmasida.
Taqiqlangan tovar baribir yuborilsa nima boʻladi?
Amalda toʻrt bosqichning birida aniqlanadi, va har bosqichda oqibat ogʻirlashadi:
- Xitoydagi qabul punktida. Har quti tortiladi, oʻlchanadi, kerak boʻlsa ochiladi. Taqiqlangan tovar topilsa — qabul qilinmaydi: sotuvchiga qaytariladi (qaytarish xarajati mijoz hisobidan) yoki, agar bu «faqat avto» guruhi boʻlsa, avia oʻrniga avto reysiga oʻtkaziladi. Yoʻqotish — bir necha kun.
- Aviakompaniya skanerida. Yashirilgan batareya yoki suyuqlik rentgenda koʻrinadi. Aviakompaniya butun partiyani qaytaradi va jarima yozadi; yuk keyingi avto reysiga oʻtadi. Yoʻqotish — 2–3 hafta va jarima.
- Xorgos yoki Yallama chegarasida. Bojxona furadagi bitta qutida kontrafakt yoki taqiqlangan tovar topsa, butun fura tekshiruvga qoʻyiladi: qolgan mijozlarning yuki ham kunlab kutadi. Tovar musodara qilinadi, yuk egasiga jarima; kechikish va tekshiruv xarajatlari yuk egasiga tushadi.
- Jinoiy javobgarlik. Narkotik, qurol, dron va portlovchi moddalar uchun maʼmuriy jarima bilan tugamaydi — Jinoyat kodeksi qoʻllanadi; dron uchun 244-4-modda boʻyicha 3 yilgacha, takroran 3–5 yil.
Sugʻurta taqiqlangan tovarni qoplamaydi. Shuning uchun qoida oddiy: shubha boʻlsa — yuborishdan oldin soʻrang.
Yukni oldindan qanday tekshirib olish mumkin?
- Tovar havolasi yoki fotosini menejerga Telegramda yuboring — u guruhni aniqlaydi: erkin, faqat avto, hujjat bilan yoki taqiqlangan.
- Elektronika boʻlsa, batareya bor-yoʻqligini soʻrang: bu avia yoki avto tanlovini hal qiladi.
- Tijorat partiyasi uchun TN VED kodini aniqlang — sertifikat, SES va boj foizi shu koddan kelib chiqadi.
- Hujjat kerak boʻlsa, uni yuk Xitoydan chiqmasdan turib boshlang: SES va sertifikat 1–3 hafta oladi, fitosanitar ruxsat kamida 30 kun.
- Sotuvchidan brend belgisisiz variantni va oʻzbekcha yorliq yopishtirishni soʻrang — Xitoyda bu arzon.
Yukingiz qaysi guruhga kirishini bilmasangiz, Telegramga yozing — menejer bir xabarda javob beradi. Bojxonada tovar boʻyicha nima kutilishi — Bojxona rasmiylashtiruvi, atamalar — Kargo lugʻati.
Menejer maslahati. Eng koʻp muammo «bilmasdan» yuborilgan mayda narsalardan chiqadi: quti ichida sovgʻa power bank, oʻyinchoq ichida magnit, kosmetika toʻplamida bitta sprey. Sotuvchiga «batareya, magnit, suyuqlik va aerozol alohida qutida boʻlsin» deb bir jumla yozib qoʻysangiz, omborda partiyani ikkiga boʻlib, quruq qismini aviaga, qolganini avtoga joʻnatamiz — butun yuk kutib qolmaydi.