Хитойдан Ўзбекистонга наркотик, қурол, портловчи моддалар, контрафакт, дрон, рухсатсиз радио ускуналар, тирик ўсимлик ва ҳайвон, пул ва заргарлик олиб келиб бўлмайди — бу 9 гуруҳ қонун билан тақиқланган. Яна 4 гуруҳ (литий батарея, магнит, суюқлик, аэрозоль) самолётга олинмайди ва фақат авто орқали юради, 5 гуруҳ (косметика, болалар товарлари, электр ускуналар, озиқ-овқат, дори) сертификат ёки рухсатнома талаб қилади. Қуйида тўлиқ жадвал, ҳар бир чекловнинг асоси ва товар барибир юборилса нима бўлиши.
Нега рўйхат учта гуруҳга бўлинади?
Чекловлар учта манбадан келади ва уларни аралаштирмаслик керак:
- Ўзбекистон қонунлари — Божхона кодекси, Жиноят кодекси, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари. Бу тақиқлар транспорт турига боғлиқ эмас: товар авто билан ҳам, авиа билан ҳам чегарадан ўтмайди.
- Ташувчи қоидалари — самолёт учун IATA хавфли юклар регламенти (DGR), фура учун йўл ташуви қоидалари. Шу сабабли бир товар авиага олинмайди, автога олинади.
- GSR Logistics омбори қоидалари — Иву, Гуанчжоу ва Қашқардаги қабул пунктларида товар қабул қилинаётганда текшириладиган рўйхат. У қонун ва ташувчи талабларининг йиғиндиси: биз қабул қилмайдиган товар битта қути сабабли 100 мижознинг фурасини кечиктириши мумкин.
Ҳар гуруҳ учун алоҳида жадвал қуйида.
Умуман тақиқланган: қонун билан олиб кириб бўлмайдиган товарлар
| Товар гуруҳи | Асос | Эслатма |
|---|---|---|
| Наркотик ва психотроп моддалар, прекурсорлар | Жиноят кодекси, Божхона кодекси | Ҳар қандай миқдорда, ҳар қандай транспортда |
| Қурол, ўқ-дори, қурол қисмлари, пневматик ва травматик қурол, совуқ қурол, электрошокер | Божхона кодекси, «Қурол тўғрисида»ги қонун | Ўйинчоқ нусхалари ҳам чегарада савол туғдиради |
| Портловчи ва ёнувчи моддалар, пиротехника, газ балонлари | Божхона кодекси, IATA DGR | Йўл ташувида ҳам қабул қилинмайди |
| Контрафакт — бренд белгиси туширилган нусхалар | Божхона кодекси, ИМ реестри | Мусодара; битта қути бутун юкни ушлаб туради |
| Дронлар ва учувчисиз аппаратлар | ЖК 244-4-моддаси, 2015-йилдан тақиқ | Жисмоний шахсларга тақиқ; рухсат фақат юридик шахсларга; 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш |
| Радио ва юқори частотали ускуналар рухсатсиз — рация, узатгич, кўпгина роутерлар, сигнал репитерлари | ВМ 801-сон қарори (2020-йил 22-декабрь) | Электромагнит мослик маркази рухсатномаси «Ягона дарча» орқали 5–7 иш кунида, бепул — рухсат қўлда бўлса қабул қиламиз |
| Дори — шахсий меъёрдан ортиқ ёки рўйхатдан ўтмаган | ВМ 191-сон қарори | Шахсий: 10 номгача, ҳар биридан 5 қадоқгача; тижорат — давлат рўйхати ва ССВ рухсати билан |
| Тирик ўсимлик, уруғ, кўчат, тирик ҳайвон, тез бузиладиган маҳсулот | Карантин ва ветеринария қоидалари, омбор қоидалари | Карантин рухсати юкдан камида 30 кун олдин; йиғма юкда умуман қабул қилмаймиз |
| Пул, қимматбаҳо металл ва тошлар, заргарлик, антиқа буюмлар, тўлов воситалари, қимматли қоғозлар, ҳужжатлар | Божхона кодекси, омбор қоидалари | Тижорат заргарлиги — Инвестиция ва савдо вазирлиги рухсати билан алоҳида йўл |
| Экстремистик, порнографик материаллар, Қизил китоб турлари, лазер поинтерлар, сигарет ва вейп, алкоголь | Божхона кодекси, акциз ва маркировка қоидалари | Йиғма юкда қабул қилинмайди |
ИМ реестри — божхонанинг интеллектуал мулк объектлари реестри: бренд эгаси ўз белгисини рўйхатга киритган бўлса, нусхалар чегарада ушланади.
Бу рўйхатдаги товар Хитойдаги қабул пунктига келса, у қабул қилинмайди ва сотувчига қайтарилади. Чегарада топилса — мусодара ва жавобгарлик юк эгасига.
Фақат авто орқали: самолёт олмайдиган товарлар
Авиа карго IATA хавфли юклар регламенти бўйича ишлайди. Литий батарея (UN3480, UN3481) ва магнитланган материаллар (UN2807) — 9-синф хавфли юк: улар фақат махсус декларация ва синов ҳужжатлари билан учади, йиғма юкда эса бундай ҳужжат бўлмайди. Шу сабабли қуйидагилар фақат фура билан, тахминан 15–25 кунда юради:
| Товар | Нега авиага олинмайди | Авто шартлари |
|---|---|---|
| Литий батарея, power bank, батареяли қурилмалар (телефон, ноутбук, смарт-соат, электр скутер, симсиз наушник) | IATA DGR, 9-синф хавфли юк | Завод қадоқи, клеммалари ёпилган; қўшимча тўлов бўлиши мумкин |
| Магнит ва магнитли буюмлар — динамик, магнитли ўйинчоқ, магнитли ушлагич | Магнит майдон самолёт асбобларига таъсир қилади | Экранланган қадоқ |
| Суюқлик — атир, суюқ косметика, лак, бўёқ, ёғ, сиёҳ | Оқиш ва ёниш хавфи | Герметик қадоқ, алоҳида қути |
| Аэрозоль, газ балончалари, зажигалка, спрей | Босим остидаги идиш | Миқдор чекланган, қадоқ талаби |
| Дори ва тиббий асбоблар (шахсий меъёрда) | Авиа ташувчи чеклови | Фақат меъёр ичида |
Амалий хулоса: электроникада батарея борми — аввал текширинг. Наушник, смарт-соат, тарози, болалар ўйинчоқлари кўпинча ичида литий батарея билан келади. Бундай партия авиа рейсига юборилса, сканерда аниқланиб бутун юк қайтарилади — Авиа карго ва Авто карго шартлари саҳифаларида.
Рухсатнома ёки сертификат керак: чекланган товарлар
Бу товарлар тақиқланмаган, лекин тижорат партияси сифатида олиб кириш учун ҳужжат керак. Ҳужжат чиқарилиш декларациясидан олдин тайёр бўлиши шарт — акс ҳолда юк Тошкент божхона омборида туради.
| Товар гуруҳи | Қайси ҳужжат ва ким беради | Эслатма |
|---|---|---|
| Косметика ва парфюмерия | СЭС хулосаси, мувофиқлик ҳужжати (Ўзстандарт), ўзбекча ёрлиқ | Бож 30% (косметика камида 0,5 $/кг, атир 2,5 $/кг); биринчи марта олиб кирилганда қўшимча рухсат |
| Болалар товарлари ва ўйинчоқлар | Мувофиқлик сертификати ёки декларация (Ўзстандарт), СЭС хулосаси | Бож 10%; ёрлиқ лотин ёзувида ўзбек тилида |
| Электр ускуналари ва маиший техника | Мувофиқлик сертификати ёки декларация (Ўзстандарт; ВМ 554-сон қарори, 2025-йил 2-сентябрь — рўйхат қисқарган) | Маиший техникага «Асл белгиси» маркировкаси; телефонлар IMEI рўйхати |
| Озиқ-овқат, ичимлик, БАД | СЭС хулосаси, давлат рўйхати, карантин ёки ветеринария сертификати, ўзбекча ёрлиқ | Йиғма юкда фақат қуруқ, узоқ сақланадиган маҳсулот ва фақат ҳужжат билан |
| Дори ва тиббий буюмлар (тижорат) | Давлат рўйхати, ССВ рухсати | Ҳужжатсиз партия қабул қилинмайди |
| Радио ва симсиз ускуналар | ЭММ маркази рухсатномаси, «Ягона дарча» орқали | Рухсат 5–7 иш куни, бепул; рухсат билан олиб кирамиз |
Ўзбек тилидаги ёрлиқ талаби Президентнинг ПФ-140-сон фармони билан 2024-йил 1-январдан кучга кирган: сертификат ёки СЭС талаб қиладиган истеъмол товари лотин ёзувидаги ўзбекча маркировкасиз ҳужжат ололмайди. Ёрлиқ Хитойда, ишлаб чиқариш пайтида ёпиштирилса арзон; Тошкентда қайта ёрлиқлаш — қўшимча харажат ва вақт. Сертификат ва СЭС кераклиги ТН ВЭД кодига боғлиқ — Божхона расмийлаштируви хизмати кодни аниқлаб, ҳужжатларни олдиндан тайёрлайди.
Жисмоний шахслар учун қандай чекловлар бор?
Тижорат партияси бўлмаса ҳам, жисмоний шахсга меъёрлар амал қилади (ВМ 244-сон қарори, 2025-йил 1-майдан):
- Халқаро курьерлик жўнатмалари — ойига 200 $ гача бож олинмайди, битта PINFL бўйича барча буюртмалар жамланади; ортиғига 30% (камида 3 $/кг), 2027-йил 1-январдан 20% (камида 2 $/кг).
- Маиший техника (музлатгич, кондиционер, кир ювиш машинаси, телевизор, ноутбук, планшет, телефон) — ойига 1 дона; телефон — 2 дона, «қизил йўлак» декларацияси ва IMEI рўйхати.
- Дори — 10 номгача, ҳар биридан 5 қадоқ; БАД, тамаки ва атирга 2025-йил 20-июлдан миқдор чекловлари.
- Бир хил товардан кўп миқдорда ёки такрорий буюртма — божхона уни тижорат партияси деб ҳисоблайди ва тўлиқ расмийлаштирув талаб қилади.
Рақамлар ва ҳужжатлар — 2026-йил божхона тўловлари қўлланмасида.
Тақиқланган товар барибир юборилса нима бўлади?
Амалда тўрт босқичнинг бирида аниқланади, ва ҳар босқичда оқибат оғирлашади:
- Хитойдаги қабул пунктида. Ҳар қути тортилади, ўлчанади, керак бўлса очилади. Тақиқланган товар топилса — қабул қилинмайди: сотувчига қайтарилади (қайтариш харажати мижоз ҳисобидан) ёки, агар бу «фақат авто» гуруҳи бўлса, авиа ўрнига авто рейсига ўтказилади. Йўқотиш — бир неча кун.
- Авиакомпания сканерида. Яширилган батарея ёки суюқлик рентгенда кўринади. Авиакомпания бутун партияни қайтаради ва жарима ёзади; юк кейинги авто рейсига ўтади. Йўқотиш — 2–3 ҳафта ва жарима.
- Хоргос ёки Яллама чегарасида. Божхона фурадаги битта қутида контрафакт ёки тақиқланган товар топса, бутун фура текширувга қўйилади: қолган мижозларнинг юки ҳам кунлаб кутади. Товар мусодара қилинади, юк эгасига жарима; кечикиш ва текширув харажатлари юк эгасига тушади.
- Жиноий жавобгарлик. Наркотик, қурол, дрон ва портловчи моддалар учун маъмурий жарима билан тугамайди — Жиноят кодекси қўлланади; дрон учун 244-4-модда бўйича 3 йилгача, такроран 3–5 йил.
Суғурта тақиқланган товарни қопламайди. Шунинг учун қоида оддий: шубҳа бўлса — юборишдан олдин сўранг.
Юкни олдиндан қандай текшириб олиш мумкин?
- Товар ҳаволаси ёки фотосини менежерга Telegram-да юборинг — у гуруҳни аниқлайди: эркин, фақат авто, ҳужжат билан ёки тақиқланган.
- Электроника бўлса, батарея бор-йўқлигини сўранг: бу авиа ёки авто танловини ҳал қилади.
- Тижорат партияси учун ТН ВЭД кодини аниқланг — сертификат, СЭС ва бож фоизи шу коддан келиб чиқади.
- Ҳужжат керак бўлса, уни юк Хитойдан чиқмасдан туриб бошланг: СЭС ва сертификат 1–3 ҳафта олади, фитосанитар рухсат камида 30 кун.
- Сотувчидан бренд белгисисиз вариантни ва ўзбекча ёрлиқ ёпиштиришни сўранг — Хитойда бу арзон.
Юкингиз қайси гуруҳга киришини билмасангиз, Telegram-га ёзинг — менежер бир хабарда жавоб беради. Божхонада товар бўйича нима кутилиши — Божхона расмийлаштируви, атамалар — Карго луғати.
Менежер маслаҳати. Энг кўп муаммо «билмасдан» юборилган майда нарсалардан чиқади: қути ичида совға power bank, ўйинчоқ ичида магнит, косметика тўпламида битта спрей. Сотувчига «батарея, магнит, суюқлик ва аэрозоль алоҳида қутида бўлсин» деб бир жумла ёзиб қўйсангиз, омборда партияни иккига бўлиб, қуруқ қисмини авиага, қолганини автога жўнатамиз — бутун юк кутиб қолмайди.